ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ

1700-ԱՄՅԱ ՊԱՐԲԵՐԱՇՐՋԱՆ

Որքան էլ ցավալի լինի, ռոմանտիզմն ու քաղաքականությունը գրեթե անհամատեղելի են: Ռոմանտիզնը տարբեր

ժամանակներում ի հայտ է գալիս տարբեր գաղափարներով, բայց բոլոր դեպքերում առկա է ուտոպիան` հայ-ռուսական հավերժ բարեկամություն, Հայ դատի արդար լուծում Արեւմուտքի կողմից,

ցեղասպանության միջազգային ճանաչման միջոցով Արեւմտյան Հայաստանի վերամիավորում, նարնջագույն հեղափոխություն՝ ի շահ Հայաստանի եւ դարձյալ Արեւմուտքի կողմից

իրականացված...


1700-²ØÚ² ä²ð´ºð²Þðæ²Üгí»ñÅ í³ñ¹³·áõÛÝÁ

àñù³Ý ¿É ó³í³ÉÇ ÉÇÝÇ, éáÙ³ÝïǽÙÝ áõ ù³Õ³ù³Ï³ÝáõÃÛáõÝÁ ·ñ»Ã» ³Ýѳٳï»Õ»ÉÇ »Ý: èáÙ³ÝïǽÝÁ ï³ñµ»ñ ųٳݳÏÝ»ñáõÙ Ç Ñ³Ûï ¿ ·³ÉÇë ï³ñµ»ñ ·³Õ³÷³ñÝ»ñáí, µ³Ûó µáÉáñ ¹»åù»ñáõÙ ³éϳ ¿ áõïáådzÝ` ѳÛ-éáõë³Ï³Ý ѳí»ñÅ µ³ñ»Ï³ÙáõÃÛáõÝ, Ð³Û ¹³ïÇ ³ñ¹³ñ ÉáõÍáõÙ ²ñ»õÙáõïùÇ ÏáÕÙÇó, ó»Õ³ëå³ÝáõÃÛ³Ý ÙÇç³½·³ÛÇÝ ×³Ý³ãÙ³Ý ÙÇçáóáí ²ñ»õÙïÛ³Ý Ð³Û³ëï³ÝÇ í»ñ³ÙdzíáñáõÙ, ݳñÝç³·áõÛÝ Ñ»Õ³÷áËáõÃÛáõݪ Ç ß³Ñ Ð³Û³ëï³ÝÇ »õ ¹³ñÓÛ³É ²ñ»õÙáõïùÇ ÏáÕÙÇó Çñ³Ï³Ý³óí³Í...

ê³Ï³ÛÝ, áñù³Ý ¿É ï³ñûñÇÝ³Ï ¿, ³Ûë Ñáõ½³Ï³Ý ·³Õ³÷³ñÝ»ñÇó ϳٳ۳ϳÝÝ ÇÙ³ëï áõÝÇ (ϳ٠ϳñáÕ ¿ñ áõݻݳÉ) ³Ýųٳݳϳíñ»å ß»ßï³¹ñáõÙÝ»ñÇ ¹»åùáõÙ: ²Ýßáõßï, å»ï³Ï³ÝáõÃÛáõÝÇó ½áõñÏ Ñ³ÝñáõÛÃÁ ϳñáÕ ¿ »õ ãï³ñµ»ñ»É å³ÑÇ Ù³ñï³í³ñ³Ï³Ý ËݹÇñÝ»ñÁ »ñϳñ³Å³ÙÏ»ï é³½Ù³í³ñáõÃÛáõÝÇó. ë³Ï³ÛÝ Ïáñͳݳñ³ñ ¿, »ñµ ³ñ¹»Ý ÇëÏ å»ï³Ï³Ý ³å³ñ³ï áõÝ»óáÕ ³½·Ý ¿ ÁÝÏÝáõÙ ³ÝáõñçÝ»ñÇ ·ÇñÏÁ: ²Ûëûñ ëï»ÕÍí»É ¿ ÙÇ íÇ׳Ï, »ñµ éáÙ³ÝïǽÙÇ í³ñ¹³·áõÛÝ ³ÏÝáóÝ»ñÇ ï³ÏÇó »Ý ·Ý³Ñ³ïíáõ٠û° ѳٳß˳ñѳÛÇÝ ½³ñ·³óáõÙÝ»ñÁ, û° ³ÝÙÇç³Ï³Ýáñ»Ý Ù»ñ »ñÏñÇÝ í»ñ³µ»ñáÕ ·áñÍÁÝóóÝ»ñÁ:

гí»ñÅ ¹³ñãݳ·áõÛÝÁ

ÄáÕáíñ¹³·ñ³Ï³Ý ËáñÁ ׷ݳų٠³åñáÕ èáõë³ëï³ÝÇ Ñ³Ù³ñ ûñ ûñÇ ³í»ÉÇ Í³Ýñ ¿ å³Ñå³Ý»É ¹Çñù»ñÁ »ñÏñ³·Ý¹Ç ï³ñµ»ñ Ï»ï»ñáõÙ, ³Û¹ ÃíáõÙ` гñ³í³ÛÇÝ ÎáíϳëáõÙ: èáõë³ëï³ÝÇ Ý»ñϳ۳óñ³Í ѳϳé³Ï »õ µ³½Ù³ÃÇí ÑÇÙݳíáñáõÙÝ»ñÁ µ³í³Ï³Ý³ã³÷ ÃáõÛÉ »Ý: ²Ñ³ ¹ñ³ÝóÇó »ñ»ùÁ, áñ ³ÝÙÇç³Ï³Ýáñ»Ý ³éÝãíáõÙ »Ý Ù»ñ »ñÏñÇÝ:

ܳË` éáõë ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý ½³Ý³½³Ý ß»ñï»ñ ³é ³Ûëûñ ã»Ý ϳñáÕ³Ýáõ٠ѳßïí»É ϳÛëñáõÃÛ³Ý ÷Éáõ½Ù³Ý ·³Õ³÷³ñÇ Ñ»ï:

ºñÏñáñ¹` íï³Ý·í³Í ¿ Ñ»Ýó µáõÝ è¸ ï³ñ³Íù³ÛÇÝ ³ÙµáÕç³Ï³ÝáõÃÛáõÝÁ: àõݻݳÉáí áã éáõë³Ù»ï ÃÇÏáõÝùª ÏáíϳëÛ³Ý ³½·»ñÁ Ϲ³éÝ³Ý ³é³í»É ³Ýç³ïáÕ³Ï³Ý »õ Ç í»ñçá ϳÝϳ˳ݳÝ: Üñ³Ýó ÏÑ»ï»õ»Ý óóñÝ»ñÝ áõ ϳÉÙÇÏÝ»ñÁ, »õ ÷³ëïáñ»Ý ÏÏñÏÝíÇ ÊêÐØ ÷Éáõ½Ù³Ý ëó»Ý³ñÁ:

ºññáñ¹` Æñ³ÝÇ ·áñÍáÝÁ: ê³Ï³ÛÝ ¹ñ³ Ù³ëÇÝ ùÇã áõß:

èáõë³ëï³ÝÇ ³½¹»óáõÃÛ³Ý Ýí³½Ù³Ý íϳÛáõÃÛáõÝÁ гñ³í³ÛÇÝ ÎáíϳëÇ å»ïáõÃÛáõÝÝ»ñÇ íñ³ ³½¹»Éáõ ÉͳÏÝ»ñÇ ëå³éáõÙÝ ¿: γÛëñáõÃÛ³Ý ½ÇݳÝáóÇó ³Ûëûñ ³éϳ »Ý ï³ñµ»ñ ٳϳñ¹³ÏÇ ·áñͳϳÉÝ»ñÇ Ñ³Ù³Ï³ñ·Á »õ ³Ûëå»ë Ïáãí³Í §Ã»Å Ï»ï»ñÁ¦, áñáÝù å³ñµ»ñ³µ³ñ ·áñÍÇ »Ý ¹ñíáõÙ: ØÇ å³Ñ å³ïÏ»ñ³óñ»ù, áñ ãÏ³Ý Ô³ñ³µ³ÕÇ, ²µË³½Ç³ÛÇ »õ úë»ÃdzÛÇ Ñ³Ï³Ù³ñïáõÃÛáõÝÝ»ñÁ: ÆëÏ ³ÛÅÙ å³ïÏ»ñ³óñ»ù èáõë³ëï³ÝÇÝ Ë³Õ³Õ Ð³ñ³í³ÛÇÝ ÎáíϳëáõÙ...

²ØÜ Ñ»ï³ùñùñáõÃÛáõÝÝ»ñÁ

Ü³Ë Ùdzݷ³ÙÇó »õ Ïïñ³Ï³Ý³å»ë å»ïù ¿ Ó»ñµ³½³ïí»É Ñ»ñÃ³Ï³Ý éáÙ³ÝïÇÏ ³é³ëå»ÉÇó, û ³Ù»ñÇϳѳÛáõÃÛáõÝÝ ¿³å»ë ϳñáÕ ¿ ³½¹»É ²ØÜ ù³Õ³ù³Ï³ÝáõÃÛ³Ý íñ³ г۳ëï³ÝÇÝ í»ñ³µ»ñáÕ Ñ³ñó»ñáõÙ: ²ØÜ ß³Ñ»ñÁ ·áÛáõÃÛáõ áõÝ»Ý Ð³Û³ëï³ÝÇó »õ ѳۻñÇó ³ÝϳË. ¹ñ³Ýù ·ïÝíáõÙ »Ý áÕç Ø»ñÓ³íáñ ³ñ»õ»ÉùáõÙ ²ØÜ ß³Ñ»ñÇ Ñ³Ù³ï»ùëïáõÙ, áõëïÇ »õ ã»Ý ñ³Ýç³ïíáõÙ:

Ø»ñÓ³íáñ ³ñ»õ»ÉùÁ ѳñáõëï ¿ ï³ñµ»ñ ï»ë³ÏÇ §Ã»Å Ï»ï»ñáí¦, áñáÝù ³Ñ³µ»ÏãáõÃÛ³Ý ³é³ç³óÙ³Ý ³ÕµÛáõñÝ»ñ »Ý (´Å»½ÇÝëÏÇ, §ÀÝïñ³Ýù¦): §Â»Å Ï»ï»ñÁ¦ ³ÝϳÝ˳ï»ë»ÉÇ »Ý »õ ã»Ý í»ñ³ÑëÏíáõÙ: àõëïÇ »õ ³Û¹ Ïñ³ÏÝ»ñÇ Ù³ñáõÙÁ ϵ»ñÇ ³Ñ³µ»ÏãáõÃÛ³Ý íï³Ý·Ç Ýí³½Ù³Ý:

Æñ³ÝÇ ·áñÍáÝÁ ûñ»õë ³Ý»Ý³Í³Ýñ³ÏßÇéÝ ¿: ê»åï»Ùµ»ñÇ 11-Çó Ñ»ïá ²ØÜ Ñ³ñí³ÍÝ»ñÇ ÃÇñ³Ë ¹³ñÓ³Ý ²ýÕ³Ýëï³ÝÝ áõ Æñ³ùÁª Æñ³ÝÇ »ñÏáõ ѳñ»õ³ÝÝ»ñÁ »õ ÙÇ³Å³Ù³Ý³Ï Ñ³Ï³³Ù»ñÇÏÛ³Ý Ñݳñ³íáñ Ïá³ÉÇódzÛÇ Ñݳñ³íáñ Ù³ëݳÏÇóÝ»ñÁ: ºí ÃáÕ ²ýÕ³Ýëï³ÝáõÙ »õ Æñ³ùáõÙ Çñ³Ï³Ý³óíáÕ ³Ñ³µ»Ïã³Ï³Ý ³Ïï»ñÁ ϳëϳÍÇ ï³Ï ã¹Ý»Ý ²ØÜ í×é³Ï³ÝáõÃÛáõÝÝ Æñ³ÝÇ Ñ³ñóáõÙ: Æñ³ÝÇ ¹»Ù ²ØÜ ·áñÍáÕáõÃÛáõÝÝ»ñÝ Áݹ³Ù»ÝÁ ųٳݳÏÇ ËݹÇñ »Ý: ²Û¹ ï»ë³ÝÏÛáõÝÇó å³ñ½ ¿ ¹³éÝáõ٠гñ³í³ÛÇÝ Îáíϳëáõ٠ϳÛáõÝ Ë³Õ³ÕáõÃÛ³Ý »õ ³Ù»ñÇÏÛ³Ý ½ÇÝáõÅÇ Ý»ñϳÛáõÃÛ³Ý ËݹÇñÁ: ÆëÏ å³ï׳éÝ»ñÁ ß³ï ³í»ÉÇ å³ñ½áõÝ³Ï »Ý, ù³Ý ·³Õ³÷³ñ³Ï³Ý ϳ٠ÏñáÝ³Ï³Ý ï³ñµ»ñáõÃÛáõÝÝ»ñÁ: ¾Ý»ñ·³ÏÇñÝ»ñ. ë³° ¿ áÕç Ø»ñÓ³íáñ ³ñ»õ»ÉùÇ ³ß˳ñѳù³Õ³ù³Ï³ÝáõÃÛ³Ý ³é³ÝóùÁ: Æñ³ÝÁ ãáññáñ¹Ý ¿ ³ß˳ñÑáõ٠ݳíÃÇ »õ »ñÏñáñ¹Áª ·³½Ç å³ß³ñÝ»ñáí:

Քրդական գործոնը

Նման գերխնդրի իրագործման համար կարող է զոհաբերվել անգամ Թուրքիայի նման «հավատարիմ դաշնակիցը»: Իրանի դեմ ԱՄՆ գործողություններն ամենայն հավանականությամբ նման չեն լինի Իրաքյան պատերազմին: Հարվածները կիրականացնի միայն ամերիկյան օդուժը, իսկ ցամաքում Քրդստանը:

Քրդական պետության կայացման համար անհրաժեշտ է միայն իրաքյան Քրդստանի անկախացումը: Խնդիր, որը մինգամայն իրականանալի է: Հաջորդ քայլը կլինի թուրքական Քրդստանի անկախացումը՝ նաեւ հայերի ցեղասպանության ճանաչման միջոցով: (Առնվազն միամիտ կլինի կարծել, թե Հայաստանն այսօր ի վիճակի է լինելու կարգի մեջ պահել ավելի քան 8 մլն քրդերի, երբ անգամ պաշտոնական ուռճացված թվերով Հայաստանի Հանրապետության բնակչությունը կազմում է 3,5 մլն մարդ:) Իրաքյան եւ թուրքական Քրդստանների միացյալ պետությունն ամերիկյան օդուժի աջակցությամբ ի վիճակի կլինի սասանել Իրանի տարածքային ամբողջականությունը եւ միավորել իրանական Քրդստանը: Իսկ նման զարգացումները անխուսափելիորեն Իրանից կանջատեն նաեւ Իրանական Ադրբեջանը՝ փաստորեն վերաձեւելով Մերձավոր արեւելքի քարտեզը եւ բերելով ուժերի նոր դասավորության:

Իրանի քաղաքականությունը

Իհարկե, կա հավանականություն, որ Իրանը, ունենալով պետականության հազարամյա ավանդույթ, կիրականացնի իր իսկ կողմից նախաձեռնված «նարնջագույն հեղափոխություն» եւ կխուսափի դեպքերի նման զարգացումից: Սակայն դա միայն հավանականություն է՝ անորոշ արժեքով: Ուստի դեպքերի զարգացման այդ «լավ» սցենարը կարելի է դիտարկել միայն վերջին հերթին: Իսկ մինչ այդ հարկ է ընդունել, որ ի դեմս Իրանի` Հարավային Կովկասում կա եւս մեկ ուժ, որը հակազդելու է «թեժ կետերի» եւ մասնավորապես Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորմանը: Ի դեպ, հայ-իրանական սահմանը վերահսկվում է ռուսական սահմանապահ զորքերի կողմից: Սա ի միջի այլոց:

Հայաստանի Հանրապետությունը

Այս բոլոր զարգացումներն առանձին-առանձին եւ, Աստված մի արասցե` միաժամանակ, Հայաստանի համար կարող են խիստ վտանգավոր լինել: Անգամ այսօր շատ շոշափվող ցեղասպանության ճանաչումը, որը ենթադրաբար թուլացնելու է Թուրքիային եւ Հայաստանին բերելու է տարածքների կցման, կարող է վատթարագույն հետեւանքներ ունենալ անկենսունակ, թույլ ու դեռեւս լիարժեք չկայացած պետության համար:

Մյուս կողմից` շարունակվող «ո՛չ խաղաղություն, ո՛չ պատերազմ» վիճակն առայժմ 6 միլիոնանոց Ադրբեջանի դեմ կարող է վերածվել պատերազմի արդեն իսկ 20 միլիոնանոց միացյալ Ադրբեջանի հետ:

Այս ամենից հետեւում է որպես պետություն կայանալու համար Հայաստանին հատկացված ժամանակի սղությունը, մինչդեռ այսօր միախառնված են մեր երկրի մարտավարական ու ռազմավարական խնդիրները: Հատկացված այդ կարճ ժամանակում պետք է ձեւավորել այն արժեքների համակարգը, որը կկայացնի Հայաստանը՝ որպես պետություն եւ հող կստեղծի արեւմտյան արժեհամակարգը հրամցնելու ողջ Մերձավոր արեւելքին, ինչպիսի գործառույթ Հայաստանը վերցրել էր իր վրա քրիստոնեական քաղաքակրթության դեռեւս արշալույսին: Կամայական այլ ճանապարհ կբերի աղետների, բացառված չէ` պետականության կորստի:

ԶԱՎԵՆ ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

Երիտասարդական հարցերի գծով

Պահպանողական կուսակցության փոխնախագահ

Share this Post: Facebook Twitter Google Plus Email
Copyrights © 2017 & All Rights Reserved.